Nadat dinsdag al bekend raakte dat er zes slachtoffers te betreuren waren bij de zware brand in het Oxy-gebouw op het De Brouckèreplein, zijn er woensdagvoormiddag bij verdere zoekacties geen extra slachtoffers meer aangetroffen. Dat bevestigt de Brusselse arbeidsauditeur Brecht Speybrouck. Het dodental van het drama op het De Brouckèreplein blijft hiermee op zes staan: het gaat om vijf Belgen en een Roemeen. Vier van hen werkten bij het Alkense metaalbedrijf On Time Metalworks BV, een kleine zaak die slechts 8 werknemers telde. De overledenen zouden de zaakvoerder en drie werknemers zijn. De officiële identificatie van de zes slachtoffers is evenwel nog aan de gang.

Liftkabel gebroken

De slachtoffers waren allemaal arbeiders die aan het werk waren in een liftcabine toen het noodlot toesloeg. Inmiddels is officieel bevestigd dat de liftkabel is gebroken, waardoor de lift naar beneden is gestort. Alle zes de lichamen werden in één van de neergestorte liftcabines aangetroffen. Of de fatale kabelbreuk direct door de brand is veroorzaakt, is op dit moment nog onduidelijk. Ook naar de precieze oorzaak van de brand zelf is het nog gissen. Rond 20 uur dinsdagavond gaf het arbeidsauditoraat ook opdracht om een tweede geblokkeerde lift volledig te openen en te controleren. “We konden daar eerder nog niet in kijken”, zegt Speybroeck daarover. “We wilden uitsluiten dat er zich nog een zevende slachtoffer bevond dat niet op onze lijst stond. Gelukkig was dat niet het geval. In die lift lag alleen bouwmateriaal.”

KIJK OOK. Wat weten we intussen over brand in het OXY-gebouw? Rosalie Pieters legt uit.

Dinsdag al raakte bekend dat een aanvankelijk beperkte brand op verdieping 2 zich via de liftschacht naar de kelderverdiepingen had verplaatst. Op niveau -2 ontstond vervolgens een veel hevigere brand. De lift waarin de zes slachtoffers zaten, werd uiteindelijk op niveau -2 aangetroffen. “Dat betekent dat vier verdiepingen geïmpacteerd zijn”, zegt Speybrouck. “Vanaf verdieping -2 tot de plaats van de brand op verdieping 2 moet alles minutieus worden geanalyseerd: de plaatsen waar de liften uitkomen, de liftkokers en de liften zelf.”

Een van de belangrijkste vragen is wat er precies met de lift is gebeurd. Onderzoekers hebben vastgesteld dat een kabel van de lift geknakt is. “Is die lift gevallen en heeft die een impact gehad? Waren de slachtoffers daardoor mogelijk bewusteloos toen het vuur hen bereikte? Of is het anders verlopen?”, zegt Speybroeck. “Was er eerst brand en daarna een defect aan de lift? Was er eerst een defect en vervolgens brand? Of was er nog een externe oorzaak? Dat moeten we allemaal onderzoeken.”

Een branddeskundige is daarom woensdagochtend opnieuw het Oxy-gebouw binnengegaan. Samen met de inspectie Toezicht op het Welzijn op het Werk maakt hij een gedetailleerde rondgang door het gebouw. Ook bijkomende specialisten in onder meer elektriciteit en liften zullen bij het onderzoek worden betrokken. De omvang van de plaats die onderzocht moet worden, is dan ook bijzonder groot. “Iemand die brand onderzoekt, heeft een andere expertise dan een elektriciteitsdeskundige of iemand die alles weet over liften. Zo hopen we de puzzel te leggen”, aldus de arbeidsauditeur.

Ook de technische keuring van de betrokken liften wordt onderzocht. Het ging volgens de informatie waarover het arbeidsauditoraat beschikt om nieuwe liften die tijdens de bouwwerken al voorlopig in gebruik waren genomen. Een lift in een gebouw in aanbouw kan na een voorlopige keuring worden vrijgegeven voor het vervoer van personen of materiaal. Volgens de eerste informatie zou een van de betrokken liften bestemd zijn geweest voor personen en een andere voor materiaal. “Voorlopig wijst alles erop dat de liften gecertificeerd en gekeurd zouden zijn”, aldus Speybrouck. “Maar of die keuring inderdaad heeft plaatsgevonden en volledig in orde was, moeten we controleren.” De onderzoekers zullen daarvoor onder meer keuringsdocumenten, technische certificaten en testresultaten opvragen. Ook moet worden nagegaan welke firma de liften keurde en onder welke voorwaarden ze tijdens de werkzaamheden gebruikt mochten worden.

Schoorsteeneffect

Volgens Speybroeck kan een liftschacht bij een brand als een schoorsteen werken. “Wanneer een lift nog wordt geïnstalleerd en er beneden brandbaar materiaal ligt, kunnen vonken of brandende deeltjes van de tweede verdieping naar beneden vallen”, legt hij uit. “Dan krijg je een schoorsteeneffect. De hitteontwikkeling kan enorm zijn.”

De eerste administratieve controles hebben voorlopig geen structurele onregelmatigheden opgeleverd. De werf was officieel aangegeven en er werd gewerkt met Checkinatwork, het systeem waarmee werknemers hun aanwezigheid op grote bouwwerven registreren. Dat systeem bleek dinsdag cruciaal om snel te bepalen wie na de evacuatie ontbrak. “We konden meteen lijsten trekken van wie op de werf aanwezig moest zijn. Daarna konden we nagaan wie in het stadhuis werd opgevangen en wie niet antwoordde. Zo kwamen we tot een lijst van zes vermisten. Die lijst is later bevestigd door de vondst van de slachtoffers.”

Volgens de arbeidsauditeur waren ook de werknemers zelf geregistreerd. Mogelijk worden nog kleine administratieve onregelmatigheden vastgesteld, maar voorlopig zijn er geen aanwijzingen voor een structureel probleem met zwartwerk of niet-aangegeven personeel. “Het gaat om respectabele firma’s”, zegt Speybroeck. “Ik hoop en ga er voorlopig van uit dat zij de nodige veiligheidsmaatregelen hebben genomen, maar ook dat moet natuurlijk onderzocht worden.”

Minstens twee dagen

De politie verzamelt intussen verklaringen van arbeiders die dinsdag in het gebouw aanwezig waren. Vooral werknemers die dicht bij de oorspronkelijke brandhaard op de tweede verdieping aan het werk waren, kunnen belangrijke getuigen zijn. “Verschillende mensen werkten vlak bij de brand en hebben mogelijk iets gezien. Zij zullen worden verhoord. Wie zich elders in het gebouw bevond en niets heeft waargenomen, wellicht niet.”

De technische experts verwachten minstens twee dagen nodig te hebben om de volledige plaats te onderzoeken. Daarna worden de eerste bevindingen gezamenlijk besproken en opnieuw gecontroleerd. Een eerste mededeling over de oorzaak wordt ten vroegste vrijdag verwacht.

Tijdens de ramp werden zo’n 250 arbeiders geëvacueerd van het renovatieproject. Alle aanwezigen op de werf waren gedeclareerd en hadden dus geldige documenten. Twee personen, een Belgische en Roemeense arbeider, liepen brandwonden op en moesten worden overgebracht naar het ziekenhuis. Zij worden inmiddels opgevangen in gespecialiseerde centra.

Om de getroffenen en de massaal uitgerukte hulpdiensten een hart onder de riem te steken, brachten koning Filip en premier Bart De Wever gisteren al een bezoek aan de rampplek.