“Ik zie mijn kinderen doodgraag”: beschuldigden krijgen laatste woord op proces van Raul (9), jury gaat straks in beraad

De jury zal zich moeten uitspreken over een reeks vragen voor beide beschuldigden. Zo moet worden beslist of zij schuldig zijn aan foltering van Raul, en of die feiten gepleegd werden op een minderjarige. Daarbij wordt ook gekeken of het om het eigen kind van de beschuldigde ging. Daarnaast moet de jury oordelen of die foltering, zonder het oogmerk om te doden, toch tot de dood van Raul heeft geleid.

Als de jury oordeelt dat er geen sprake is van foltering, moet ze zich ook uitspreken over een tweede mogelijkheid: of er sprake was van onmenselijke behandeling. Ook daar moet worden nagegaan of die feiten op een minderjarige werden gepleegd, of het om het eigen kind ging en of die handelingen uiteindelijk tot de dood van Raul hebben geleid.

Zo dadelijk komt het hof nog even heel kort samen om over de schuldvraag te beslissen. Nadien is er beraad. “Het belooft nog een lange dag te worden”; zegt de voorzitter.

Ook Nicusor kreeg nog het laatste woord. “Dank u wel daarvoor”, zei hij. “Het spijt me voor de feiten en ik zal mijn verantwoordelijkheid nemen.”

Hij zei zelf ook met pijn achter te blijven. “Ik heb ook twee kinderen. Zij lijden nu ook.” Veel meer wilde hij niet kwijt. “Ik zal mijn verantwoordelijkheid nemen. Dat is alles wat ik ga zeggen.”

De twee beschuldigden kregen nog het laatste woord. “Mevrouw de rechter, goeiedag. Goeiedag aan iedereen”, begon Maria.

“Ik zie mijn kindjes doodgraag. Ik zou hen nooit pijn kunnen doen of iets slechts aandoen”, zei ze. Ze verontschuldigde zich ook tegenover haar dochter. “Het spijt me dat ik haar een teef heb genoemd. Dat was omdat ik boos was.”

Maria zei dat ze “enorm veel spijt” heeft van alles wat is gebeurd. “Ik zal verantwoordelijkheid nemen voor wat ik gedaan heb. Ik heb zoveel pijn. Mijn hart kan het zelfs niet uitleggen. Het spijt me.”

Ook het openbaar ministerie houdt vast aan foltering. Volgens het OM wijzen de hoge intensiteit van het psychisch en fysiek lijden en de minachting voor het slachtoffer duidelijk in die richting. Veel had het daar verder niet aan toe te voegen.

De burgerlijke partij houdt vol dat Raul werd gefolterd. Volgens advocate Rapijn koos Maria er bewust voor om haar kinderen in die omstandigheden te brengen. Raul was minderjarig, kwetsbaar, geïsoleerd en volledig onder controle.

Rapijn wees ook op het zwijgen na zijn dood. “Meer dan twee maanden is verzwegen dat Raul dubbelgevouwen in een sportzak van 65 centimeter in het Houtdok lag.” Zelfs na zijn overlijden werd hij volgens haar behandeld als “iets dat in de weg lag”.

“Voor mij zat Raul in een oorlogssituatie”, zei Rapijn. “Hij vocht voor zijn leven, tot hij dat niet meer kon. Als dit geen foltering is, wat dan wel?”

Alle partijen krijgen nog even de kans tot replieken. De burgerlijke partij bijt de spits af.

“Wij vragen u om rationeel tot een oordeel te komen. Tot een rechtvaardig oordeel”, besloot Verleysen. “We leggen ons lot in uw handen, in alle vertrouwen.”

Verleysen benadrukte dat ook onmenselijke behandeling een bijzonder zwaar misdrijf is. Om dat onderscheid met foltering te duiden, las hij een voorbeeld voor van een zaak waarin volgens de rechtspraak wél sprake was van onmenselijke behandeling.

Het ging om een meisje dat volgens haar familie “te westers” leefde. Zij kreeg geen voedsel, werd vastgehouden, kreeg meerdere zware slagen en werd geconfronteerd met pogingen tot verstikking. Volgens Verleysen toont dat aan dat ook zeer ernstige feiten juridisch onder onmenselijke behandeling kunnen vallen, zonder dat er noodzakelijk sprake is van foltering.

Volgens Verleysen moet het bij foltering gaan om bijzonder ernstige en gruwelijke feiten. De intensiteit van het leed is daarbij niet het enige criterium, zegt hij. Ook de aard en de ernst van de handelingen spelen een rol.

De advocaat haalde enkele voorbeelden aan van zaken waarin volgens hem wél sprake was van foltering. “Er bestaan gradaties van lijden, dat staat ook zo in de wet”, zei hij. Zo verwees hij naar feiten waarbij zwavelzuur in het gezicht van een slachtoffer werd gegooid, met zware brandwonden, gehoorverlies, gezichtsverlies en blijvende esthetische schade tot gevolg.

“Zonder wat hier is gebeurd te willen minimaliseren: ik denk dat het hier gaat om feiten die veel pijn en leed hebben veroorzaakt, maar juridisch blijft dat een kwestie van gradatie”, aldus Verleysen. Hij verwees ook naar dossiers waarin slachtoffers 24 uur lang werden vastgehouden, intussen werden gestoken en brandwonden opliepen. “Dát zijn folteringen.”

Ook een zaak waarbij een slachtoffer werd meegenomen, zijn gsm werd afgenomen, hij slagen op de knie kreeg en verwondingen opliep aan de pink en tot op het bot, haalde Verleysen aan als vergelijking.

Volgens Verleysen mogen de verklaringen van de zus niet zomaar als de volledige waarheid worden beschouwd. Hij wijst erop dat haar moeder haar ook zou hebben gevraagd om te liegen, zodat zij er zelf beter uit zou komen.

“We hebben geen objectief beeld van wie wat heeft gedaan”, stelde Verleysen. “Het klinkt natuurlijk logisch dat hij als man het meeste heeft misdaan, maar de minste redelijke twijfel speelt in het voordeel van de beschuldigde.”

Volgens de advocaat is onmenselijke behandeling op zich al een uitzonderlijk zwaar misdrijf. Het verschil met foltering zit volgens hem in de gradatie. “Maar alles wat hier is gebeurd, past binnen de kwalificatie onmenselijke behandeling. En ik ga u dat aantonen.”

De advocaat stelt dat er, afzonderlijk bekeken, sprake was van slagen en verwondingen die op zich aparte misdrijven vormen. Volgens hem werd Raul daardoor in een toestand gebracht waarin hij vatbaar werd voor een longontsteking. Tegelijk wijst hij erop dat nergens in het lichaam breuken zijn vastgesteld: niet aan de schedel en ook niet inwendig.

“Wat staat er voor ons vast?”, zei hij. “Dat er tegenover Raul opzettelijk onmenselijke behandelingen zijn gepleegd.” Volgens de advocaat is duidelijk dat Raul verschillende vernederende en pijnlijke handelingen moest ondergaan. Zo moest hij onder een hete douche, kreeg hij koud water over zich heen, werd hij geslagen, moest hij op rijstkorrels zitten en kreeg hij een schop tegen het hoofd. Ook is er volgens hem sprake van urine en van het moeten opeten van braaksel.

Maar, benadrukte de advocaat, het staat niet vast wie precies welke handeling heeft gesteld.

“We moeten dit durven bekijken met enige rationaliteit. Dat betekent niet dat we de feiten willen minimaliseren”, vervolgde Verleysen zijn pleidooi. Volgens hem moeten de gebeurtenissen die aan de dood van Raul voorafgingen, juridisch worden omschreven als onmenselijke behandeling en niet als foltering.

“Het gaat om wat er vóór het overlijden is gebeurd. De beoordeling van de schuldvraag stopt op het moment van de dood”, klonk het. Verleysen gaf toe dat hij dat “met enige schroom” zei, omdat het geen eenvoudige redenering is. “Het verbergen van het lichaam in een sportzak, het verzwaren ervan met stenen en het in het water gooien van die zak, mag geen deel uitmaken van de schuldvraag. Dat die elementen later wel worden meegenomen bij het bepalen van de strafmaat, lijkt mij vanzelfsprekend.”

Meester Verleysen hekelt dat een gerechtsarts die op het proces kwam getuigen, de dag nadien een interview gaf in deze krant. Volgens de advocaat was die daarin vernietigend voor Nicusor en zou dit niet mogen gebeuren wanneer het proces nog bezig is.

Meester Verleysen gaat in op de houding van Nicusor tijdens het proces. Zijn cliënt is volgens hem “een gesloten boek”. “We hebben hem gevraagd eerlijk en open te zijn, maar hij was het nooit”, zegt de advocaat. Nicusor koos volgens hem voor “het schild van de stilte”.

Toch vraagt Verleysen om hem niet alleen als een monster te zien. “Hij is een man van vlees en bloed.” Volgens de advocaat bleef er van Nicusor tijdens het proces “geen spaander heel”. Verleysen vraagt de jury om nuance en “gezond boerenverstand” te gebruiken.

Meester Kjell Verleysen neemt over in de verdediging van Nicusor. Hij benadrukt meteen dat het om “zeer zware feiten met zeer zware gevolgen” gaat, die op geen enkele manier goed te praten zijn.

De advocaat prijst ook het werk van het openbaar ministerie en staat stil bij Raul. Volgens Verleysen is tijdens het proces een mooi beeld geschetst van de jongen. “We hebben hem hier leren kennen”, zegt hij. Hij begrijpt dat bepaalde berichtgeving over Raul zwaar viel bij de school. Volgens de advocaat hebben zij alles gedaan wat ze konden voor hem en verdienen zij daarvoor een dankuwel.

Volgens meester Peeters is er bijna niemand die voor Nicusor kan getuigen. Alleen de gevangenisdirecteur kon iets over hem vertellen. “Zelfs zijn moeder is niet gekomen”, zegt de advocaat. “Die weet zelfs zijn correcte leeftijd niet.”

Peeters gaat ook in op de zware beschuldigingen van Nicusors ex-vrouw. Volgens hem wil zij hem vooral afbreken na een slecht huwelijk. Bij de Italiaanse politie zou er bovendien geen spoor zijn van die feiten.

De advocaat schetst Nicusor als iemand die al vanaf zijn 18de door Europa zwierf. Hij kwam uiteindelijk in België terecht, “het land van melk en honing”, maar volgens Peeters bleek dat allesbehalve zo. Hij hekelt de mensen die arbeidskrachten naar hier halen om hen in moeilijke omstandigheden te laten werken: om 4 uur vertrekken, uren karkassen versnijden en nadien terugkeren naar een rudimentair ingerichte, omgebouwde garage. Ze leefden in isolement en uitzichtloosheid.

Meester Peeters beschrijft de omstandigheden in Roemeense weeshuizen als “erbarmelijk”. Kinderen werden er volgens hem “in gepropt en aan hun lot overgelaten”. Er was sprake van structurele verwaarlozing.

Volgens de advocaat ligt daar een deel van de verklaring voor de latere problemen van zijn cliënt. Hij verwijst naar studies over kinderen die in Roemeense weeshuizen verbleven. Zij zouden op latere leeftijd vaak kampen met psychologische problemen, relatieproblemen en hechtingsproblemen, zelfs wanneer ze nadien in een warm gezin terechtkomen.

Meester Peeters vraagt de jury om “het volledige plaatje” te zien en niet de karikatuur die volgens hem van Nicusor in de media is gemaakt. Hij wijst daarbij op de jeugd van zijn cliënt.

Nicusor zegt zelf dat hij een normale jeugd had bij zijn moeder en stiefvader, maar volgens Peeters verbleef hij tot zijn 13de ook in twee weeshuizen. “Dat is raar”, zegt de advocaat. “We hebben geprobeerd de waarheid te achterhalen, maar hij wil daar niet over praten.”

Volgens Peeters breekt Nicusor wanneer daarover wordt doorgevraagd. “Achter mij zit geen karikatuur.” Hij wijst erop dat de Roemeense weeshuizen in die periode “geen pretpark” waren en verwijst naar de dictatuur in Roemenië, waar volgens hem “gruwelijke zaken” zijn gebeurd.

Meester Peeters schetst aan de hand van een getuigenis de harde omstandigheden in een Roemeens weeshuis. Volgens hem gold daar het recht van de sterkste. “Het was er oog om oog, tand om tand.”